છોડ વિનાનાં ફૂલ ( The Flowers without Plant )

ઉપવનમાં

2012-02-10T18:51:00.000+05:30

ઉપવનમાં પુષ્પો મહેકી રહ્યાં હતાં.હવા એનું સૌરભસંગીત લઇને મધુર નૃત્ય કરી રહી હતી.હું હવાના નૃત્યને અનુભવી રહ્યો હતો.ત્યારે એક ભમરાએ આવીને મને કહ્યું: "શું વ્યર્થ સમય ગુમાવી રહ્યો છે? મારા સૌંદર્યનું પાન કર; મારા ગીતોને સાંભળ; તારામાં આનંદ ઉતરશે."
"મેં ફૂલોને કહ્યું નથી; હવાને  કહ્યું નથી;છતાય આ મદહોશિતા આપે છે. આનંદ એની મેળે અવતરે છે. પછી મને તારી દરખાસ્ત સ્વીકારવનો શો અર્થ ?"મેં ભમરાને કહ્યું. ભમરાનો બડબડાટ દૂર થયો...હું એ પરમ સ્થિતિમાં ઝૂમી રહ્યો.     

2011-11-11T12:28:00.002+05:30

પ્રેમ વહે છે;
એ જયાં પથ હોય ત્યાં
સડસડાટ વહે છે.
સ્થિરતામાં પ્રેમ હોય?
એ પ્રેમની પ્રગાઢતા છે;
ત્યારે પ્રેમ એ જ અસ્તિત્વ હોય છે.
આ પ્રેમની બાજુ જાણે-અજાણે સૌનું વહેણ હોય છે.

શરીર હવામાં

2011-08-22T17:19:00.000+05:30

શરીર હવામાં ઊડી રહ્યું હતું.એની દિશા જ હવાની હતી.

શરીરને પ્રકૃત્તિના સર્વ તત્વો સહયોગ આપવાં લાગ્યાં. એ નૃત્યમય બની ગયું. નૃત્યના એ તાલ પર ક્ષણો નિત્ય નવીન બનવાં લાગી. એ આ મહોત્સવને જોઇ રહ્યો.

‘અંતિમ સ્થિતિ કઇ?’ એક જિજ્ઞાસુના આ સવાલનો જવાબ એક રહસ્યદર્શી ગુરુએ ઉપરની સ્થિતિ જ અંતિમ સ્થિતિ છે એવો આપ્યો.

જિજ્ઞાસુ એ શરીર પાસે ગયો ને કશો બોધ આપવાનું એ શરીરધારીને કહ્યું. ત્યારે એ હસી પડ્યો ને પોતાની સાથે નૃત્ય કરવાનું એને નિમંત્રણ પાઠવ્યું.

જિજ્ઞાસુ હેરત પામ્યો ને એનાથી દૂર થયો.ત્યારે વૃક્ષ પર ટહુકતું એક પક્ષી એની કાયરતાથી દુખી થઇ એનો ટહુકાટ થોડી ક્ષણ ભૂલી ગયું.

पवित्र मन और पवित्र खुराक से आध्यात्मिक यात्रा में गति मिलती है

2011-07-16T19:38:00.000+05:30

1.रास्ता भूला?/नहि?/तो राजनीति में क्यों पहुँचा?
2.संस्थाएँ कभी खुद के आध्यात्मिक विकास में मदद नहि करतीं।
3.समाजशास्त्रीओं को लग्न संस्था के नए रूप के बारे में गंभीरता से सोचना चाहिए।अन्यथा प्रेम जैसे परम भाव से कई लोग वंचित रह जायेंगे।
4.विनिमय के साधन के रूप में पैसा की शोध हुई,परंतु अब अनेक अनिष्टों का वह स्रोत बन गया है।पैसे का सुंदर विकल्प ढूँढकर हमें जीना सिखना पड़ेगा।
5.अपने मन में स्वस्थ,लंबा जीने की सतत धारना करके आप तंदुरस्ती के साथ लंबा जी सकते हो,मन ऐसा परिणाम देने के लिए सक्षम है।
6.पवित्र मन और पवित्र खुराक से आध्यात्मिक यात्रा में गति मिलती है।
7.वृद्धावस्था में सजगता से बालक भाव लाने से जीवन रहस्य समझ में आ जाता है।
8.प्रकाश और आँखो का सम्यक प्रयोग हमें दर्शन लायक बनाता है।
9.अंधकार चारों ओर है?निराश न बनो;सजगता से,धैर्य से अंधकार को देखते रहो;प्रकाश दिखेगा ही।
10.किसी को द्वेष करते हो?सच्चे प्रेम से वंचित रहोगे।
11.स्वांत सुखा के लिए कि जानेवाली सेवा ही सेवा है।
12.दोस्ती प्रेम का अंकुरण है।
13.प्रमाद धातक शत्रु है;वह पूरी जिंदगी खा जाता है।
14.सर्जकता तुम्हें रहस्य की दुनिया में ले जाती है।
15.कविता करनी नहि,होनी चाहिए तभी उसमें काव्यत्व प्रकट होता है।
16.सुंदर पुस्तक गुरू बन सकता है।
17.गुरूता जिसमें सहज होती है वही गुरू बनने लायक होता है।
18.सत्य को जब मधुर बानी मिलती तब वह आनंद में प्रकट होता है।
19.स्त्री का पूर्णता से खिलना वह प्रेम की सुंदरत्तम अभिव्यक्ति है।
20.पुरुष में जब स्त्रैणता प्रकट होती है तब सत्य उस के प्राण में पूरी तरह खिला हुआ होता है।
20.पुरूष सहजता से स्त्रैणता की ओर जाता है तो वह सौंदर्यता की प्रगाढ़ता में जाता है।
21.प्रकृति व्यक्ति को अपना मूल स्वभाव देखने में बहुत ही मदद करती है।
22.जो बढ़ता ही चला जाएँ,वही सच्चा आनंद है।
23.रहस्य में जीने का आनंद लूँटो;उसे सुलझाने के प्रयास में समय व्यवतीत मत होने दो।
24.गति ही जीवन का लक्ष्य और वही मंझिल है।उसे सही दिशा में आनंदमय होकर करते रहो।
26.आकाश बनो;सब तुम्हारे अंदर होंगे और तुम सबसे बाहर अपने में स्थित।
27.मानवता आप में धीरे-धीरे धार्मिकता की ओर ले जायेंगी।
28.जब व्यक्ति सब मानसिक ग्रंथियाँ से मुक्त बनता है तभी वह स्वतंत्र होता है।
29.संकल्प शक्ति ही आपको अपने लक्ष तक पहुँचाती है।
30.क्रोध बड़ी शक्ति है;आप उसका रचनात्मक शक्ति में रूपांतरण करके कई रचनात्मक कार्य कर सकते हो।
31.मानवता आप में धीरे-धीरे धार्मिकता की ओर ले जायेंगी।
32.भीतर से अपने आप जो हास्य निकलता है उसका मूल स्रोत आनंद होता है।इस स्थिति में जो साधक साक्षी बन जाता है वह आनंद से साथ जुड़ जाता है।
33.जहाँ कम से कम व्यवस्था के नियम हो;खेलने के लिए बड़ा मैदान हो;छात्रों को ज्यादा से ज्यादा मुक्ति का अहसास हो;छात्र स्वयं कैसे सिखे?शिक्षकों द्वारा इस विचार पर आधारित शैक्षणिक पद्धतियों का प्रयोग हो;चारों ओर प्रकृति खिलीं हो;शिक्षक छात्रों से दोस्ती का नाता रखे-उसी को आदर्श शिक्षण संस्था कहनी चाहिए।

એ અને મા

2011-06-10T21:30:00.000+05:30

ખાવા બેસું
રોજ એ ટોકતી:
બહુ ખાઉધરો;
કામનો ખોટો...
હું હજી તો શિશુ
રોજ ભૂખ્યો;
ઊભો થતો.
ભણવું
સખત ઘરકામ કરવું
ને રોજ અધૂરી ભૂખ
વિચારો ભૂખમાં વેડફતો.
મા,મા, મા
દિલ પુકારતું
કેમે નહિ ચેન પડતું.
ભાગ્યો, એક દિન
મૂઠી વાળીને મા પાસે;
ફરિયાદ ન કરી
દિલે ચાંપ્યો

ભોજન લાવી

એક-એક કોળ્યો મોંમાં દેતી

કોળીએ-કોળીએ ભૂખ ભાંગતી

હવે ન વિચાર ભૂખમાં વેડફતો.

एक ज्ञानी

2011-05-10T12:39:00.000+05:30

एक ज्ञानी शांत बैठा था।
उसकी सर्व प्रक्रियाएँ प्रयोजनहीन थीं,किंतु अस्तित्व उसमें संपूर्ण प्रयोजन रख रहा था।
एक माना हुआ विद्वान उसकी पास आया।उसकी विद्वता की जगत में बोलबाला थीं।
"उत्तम कार्य किसको कहना चाहिएँ?"विद्वान ने ज्ञानी को प्रश्न किया।
"वह कार्य,कार्य न रहे तब।"
"उसका मतलब?"
"अकर्ताभाव।"
"उसका मतलब?"
"क्षण में जीना।"
"उसका मतलब?"
"भूतकाल या भविष्यकाल में न रहना।"
"उसका मतलब?"
"सतत परिवर्तनशीलता।"
वह विद्वान'उसका मतलब?उसका मतलब?'पूछता ही गया।ज्ञानी ने अंत में जवाब दिया,"अब मुझे मालूम नहि।"यह जवाब सुनकर माना हुआ विद्वान बहुत खुश हुआ।उसको खुद की जीत हुई ऐसा लगा।
वह खुश होकर जा रहा था तभी वृक्ष पर बैठा हुआ एक पक्षी उसकी मूढ़ता पे दया खा रहा था।

એક તારાએ બીજા તારાને

2011-05-02T14:11:00.000+05:30

એક તારાએ બીજા તારાને કહ્યું,'ચમકવું એટલે શું?'
બીજા તારાએ કહ્યું,'મારાથી જે ક્રિયા થાય છે એને ચમકવાની ક્રિયા કહેવાય.'
'મારાથી એ ક્રિયા ક્યારે થશે?'
'એ ક્રિયા થાય જ છે.પણ તું એનાથી અજ્ઞાત છે.'
પ્રથમ તારાના આ જવાબથી એને આશ્ચર્ય થયું. એ એની જાતને તપાસવા લાગ્યો. અંતે એને ખબર પડી કે 'ચમકવું' એ બધા તારાનો સ્વભાવ છે.આ વાતના જ્ઞાને અંતે એને પૂર્ણતા બક્ષી.

બધું બકવાસ

2011-05-02T13:16:00.000+05:30

બધું બકવાસ

છતા બકવાસમાં હું જીવતો
શું કોઇ ચાહ;અર્થ હતો?
ના,બકવાસમાં
જીવવાની ટેવ હતી...
ટેવ છૂટી
ને
જીવન એના મૂળરૂપે વહેતું
સર્વ સાર્થક રીતે હસતું...

બાપ બનવું આસાન નથી

2011-04-17T10:19:00.000+05:30

બાપ બનવું આસાન નથી
એની ઇચ્છા,આક્રોશ,પ્રેમ
સમજવા કંઇ ખેલ નથી
ધીરે-ધીરે એ મોટો થાય
એમ મારી
સમજ ક્ષમતા ગહન મુંઝાઇ;
બાપ બનવું આસાન નથી.
સ્વતંત્રતા એની સ્વીકારીને
ઘટે દુઃખદ ઘટનાઓ
તવ વ્યથાને છાતીમાં સમાલવી સહેલી નથી;
બાપ બનવું આસાન નથી.
બાળ મનોવિજ્ઞાન
અરે,પૂરું માનસશાસ્ત્ર લાગે હાસ્યાસ્પદ
મારું વર્તન મને ન લાગે શોભાસ્પદ...
શીખ્યો એટલું
એને સમજું સતત
કરું પ્રેમ લગાતાર
તો જ થાય
થોડો સંતોષ:થોડું બાપત્વ તો પામ્યો

મોકો છે;હોળી છે

2011-03-19T14:05:00.000+05:30

પ્રેમરંગ ભરી દે

ઉમંગબંધ તોડી દે
મોકો છે;હોળી છે.
જો પક્ષી ચહેકે
હવા મલકે
છોડ દુખદાયી
મલકાઇ લઇ લે
મોકો છે;હોળી છે.
પાનખરથી નજર હટાવી લે
વસંતને પ્રસરવા દે
નજર-નજરના આ ખેલ સમજી લે
કહીશ નહિ પછે મને?
મોકો છે;હોળી છે.

तैतीस सूत्र

2011-02-06T19:20:00.000+05:30

तैतीस सूत्र

------------
1.रास्ता भूला?/नहि?/तो राजनीति में क्यों पहुँचा?
2.संस्थाएँ कभी खुद के आध्यात्मिक विकास में मदद नहि करतीं।
3.समाजशास्त्रीओं को लग्न संस्था के नए रूप के बारे में गंभीरता से सोचना चाहिए।अन्यथा प्रेम जैसे परम भाव से कई लोग वंचित रह जायेंगे।
4.विनिमय के साधन के रूप में पैसा की शोध हुई,परंतु अब अनेक अनिष्टों का वह स्रोत बन गया है।पैसे का सुंदर विकल्प ढूँढकर हमें जीना सिखना पड़ेगा।
5.अपने मन में स्वस्थ,लंबा जीने की सतत धारना करके आप तंदुरस्ती के साथ लंबा जी सकते हो,मन ऐसा परिणाम देने के लिए सक्षम है।
6.पवित्र मन और पवित्र खुराक से आध्यात्मिक यात्रा में गति मिलती है।
7.वृद्धावस्था में सजगता से बाल भाव लाने से जीवन रहस्य समझ में आ जाता है।
8.प्रकाश और आँखो का सम्यक प्रयोग हमें दर्शन लायक बनाता है।
9.अंधकार चारों ओर है?निराश न बनो;सजगता से,धैर्य से अंधकार को देखते रहो;प्रकाश दिखेगा ही।
10.किसी को द्वेष करते हो?सच्चे प्रेम से वंचित रहोगे।
11.स्वांत सुख के लिए कि जानेवाली सेवा ही सेवा है।
12.दोस्ती प्रेम का अंकुरण है।
13.प्रमाद धातक शत्रु है;वह पूरी जिंदगी खा जाता है।
14.सर्जकता तुम्हें रहस्य की दुनिया में ले जाती है।
15.कविता करनी नहि,होनी चाहिए तभी उसमें काव्यत्व प्रकट होता है।
16.सुंदर पुस्तक गुरू बन सकता है।
17.गुरूता जिसमें सहज होती है वही गुरू बनने लायक होता है।
18.सत्य को जब मधुर बानी मिलती तब वह आनंद में प्रकट होता है।
19.स्त्री का पूर्णता से खिलना वह प्रेम की सुंदरत्तम अभिव्यक्ति है।
20.पुरुष में जब स्त्रैणता प्रकट होती है तब सत्य उस के प्राण में पूरी तरह खिला हुआ होता है।
21.प्रकृति व्यक्ति को अपना मूल स्वभाव देखने में बहुत ही मदद करती है।
22.जो बढ़ता ही चला जाएँ,वही सच्चा आनंद है।
23.रहस्य में जीने का आनंद लूँटो;उसे सुलझाने के प्रयास में समय व्यवतीत मत होने दो।
24.गति ही जीवन का लक्ष्य और वही मंझिल है।उसे सही दिशा में आनंदमय होकर करते रहो।
25.पुरूष सहजता से स्त्रैणता की ओर जाता है तो वह सौंदर्यता की प्रगाढ़ता में जाता है।
26.आकाश बनो;सब तुम्हारे अंदर होंगे और तुम सबसे बाहर अपने में स्थित।
27.स्वतंत्रता धार्मिक में नहि;धार्मिकता में खिलती है।
28.जब व्यक्ति सब मानसिक ग्रंथियाँ से मुक्त बनता है तभी वह स्वतंत्र होता है।
29.संकल्प शक्ति ही आपको अपने लक्ष तक पहुँचाती है।
30.क्रोध बड़ी शक्ति है;आप उसका रचनात्मक शक्ति में रूपांतरण करके कई रचनात्मक कार्य कर सकते हो।
31.मानवता आपको धीरे-धीरे धार्मिकता की ओर ले जायेंगी।
32.भीतर से अपने आप जो हास्य निकलता है उसका मूल स्रोत आनंद होता है।इस स्थिति में जो साधक साक्षी बन जाता है वह आनंद से साथ जुड़ जाता है।
33.जहाँ कम से कम व्यवस्था के नियम हो;खेलने के लिए बड़ा मैदान हो;छात्रों को ज्यादा से ज्यादा मुक्ति का अहसास हो;छात्र स्वयं कैसे सिखे?शिक्षकों द्वारा इस विचार पर आधारित शैक्षणिक पद्धतियों का प्रयोग हो;चारों ओर प्रकृति खिलीं हो;शिक्षक छात्रों से दोस्ती का नाता रखे-उसी को आदर्श शिक्षण संस्था कहनी चाहिए।

જગતની ભીડમાં

2011-01-23T17:19:00.000+05:30

જગતની ભીડમાં રહેવું સહેલું છે.એમાં ક્યારેય આપણે સ્વરૂપમાં રહેતા નથી.આભાસી પ્રતિબિંબો પડતાં જાય છે ને આપણે વ્યર્થ જીવતાં જઇએ છીએ.

પણ જ્યારે માણસોથી એકલા પડીએ છીએ ત્યારે તેઓ એકસામટા મનમાં ભરાઇને ભારી પીડાના પ્રહારો પર પ્રહારો કરતાં જાય છે.
શબ્દો સાથે જીવવામાં કંઇ બહુ ત્રાસ થતો નથી,પણ જ્યારે બાહ્ય રીતે શબ્દોથી દૂર થઇએ છીએ ત્યારે મનમાં એની વ્યર્થતા પ્રહારો પર પ્રહારો કરતી જાય છે.આ પ્રહારો પ્રથમ તો સહેવા પડે છે.સહનશીલતા એવી દૃઢ બનતી જાય છે કે પછી મનમાં માણસો રહેતાં નથી;શબ્દો રહેતા નથી.ને સર્જાય છે મૌન!આ મૌન જીવનનો પરમ રસાસ્વાદ છે.

तुझे पाने की प्रवृत्ति में

2010-12-30T21:43:00.000+05:30

'तुझे पाने की प्रवृत्ति में मेरी और ओरों की बहुत हिंसा होती है।'मैंने उसे कहा।

'मुझे पाने में प्रवृत्ति की क्या जरूरत है? मैं तो प्रवृत्ति के बिना मिलता हूँ।प्रवृत्ति से आप सामानयतः मुझे दूर कर देते हो।'उसने कहा।

मैं क्षण शांत हुआ।
'तुझे पाने की प्रवृत्ति न करू तो भी सिर्फ जीने से भी अपनी और ओरों की हिंसा तो होती ही है।'

वह हँसा।
'हिंसा से ज्यादा हिंसकभाव के प्रति जागने की ज़रूरत है।यदि तुझ में हिंसकभाव नहि है तो तुझसे होती हुई हिंसक प्रवृत्ति भी अहिंसक ही है।'

उसका जवाब पू्र्ण हुआ;मैं शांत हुआ।

પરમાત્માએ એકવાર

2010-12-19T00:08:00.000+05:30

પરમાત્માએ એકવાર
------------------------
પરમાત્માએ એકવાર જગતનાં બધા જ કલાકારોની મહાસભા બોલાવી.તેમાં સૌને પોતાની શ્રેષ્ઠ કૃતિ રજૂ કરવાનું નિમંત્રણ આપ્યું.
કોઇએ પોતાનું શ્રેષ્ઠ ગીત રજૂ કર્યું;
કોઇએ સંગીત;
કોઇએ મૂર્તિ...
છેલ્લે,એક રહસ્યમય મહાકવિએ પોતાને જ મનહીન રજૂ કર્યો.
સ્વાભાવિક છે કે અંતિમ કૃતિ જ પરમાત્માને સર્વશ્રેષ્ઠ લાગી.

છોડ વિનાનાં ફૂલ ( The Flowers without Plant ): પ્રતિબિંબ પણ કેવી રચે માયા!!!

2010-11-20T14:03:00.000+05:30

છોડ વિનાનાં ફૂલ ( The Flowers without Plant ): પ્રતિબિંબ પણ કેવી રચે માયા!!!

પ્રતિબિંબ પણ કેવી રચે માયા!!!

2010-11-20T13:58:00.000+05:30

પ્રતિબિંબ પણ કેવી રચે માયા!!!
-------------------------------------
ભીડમાં કે એકાંતમાં
જીવનનો અર્થ નથી
એ અર્થની પાર છે
આ અર્થપારતા
ગમે ત્યાં શોધી શકાય
જોઇએ પ્યાસ...
પછી આવે સ્થિરતા
ને થાય પ્યાસનો નાશ
ને પેદા થાય શૂન્યનું પરમ જીવન
એનું પ્રતિબિંબ છે સંસાર
એને સત્ માની શોધાય
પ્રેમ,કરુણા,તૃપ્તિ...
ઓહ!
પ્રતિબિંબ પણ કેવી રચે માયા!!!

આંગળીથી આકાશમાં

2010-11-07T20:11:00.000+05:30

આંગળીથી આકાશમાં તારી પ્રાર્થના લખીને મળેલા આનંદમાં બેસું છું ત્યારે અનેક આવીને થોડા હસે છે;એનું ત્રસ્ત મન થોડું શાંત થાય છે એટલે નાથ,તું મારી પાસે આ કાવ્યાત્મકતા કરાવે છે એ જાણ્યા પછી મારું કવિ તરીકેનું અભિમાન નાશ પામ્યું છે.

હે કરુણાસાગર,હવે કોઇ પ્રકારનું અભિમાન નથી.સહજ છું;તું કરાવે એ કરું છું.ભગવત્તાયુક્ત ધન્ય જીવન જીવાઇ રહ્યું છે.

SOME TWEETS/visit www.twitter.com/ramjigosia

2010-10-17T00:41:00.000+05:30

SOME TWEETS/visit www.twitter.com/ramjigosia
1. वह युवक सुबह में पक्षी के मधुर सूर सुनते-सुनते जागृत हो गया। #micro poetry

2. दुसरे का आप सहजता से आँसु लुछने से लगे तो समझना आप अंतर्यात्रा पर है।
3. देह पीड़ा में साक्षीत्व रखने से "मैं देह नहि हूँ" इस भाव सघन होता जाएँगा।
4. Open the door; he is sitting to come inside.
5. स्त्री-पुरूष सेक्स के पास पूजा के भाव से जाए तो उसका सौंदर्य दोनों में निखर उठता है।
6. सेक्स में परम सौंदर्य है परंतु षुरूष और स्त्री उसे पींखकर दुर्गंधित बना देते है।
7. जनरेशन गेप को सहजता से स्वीकार करने से संतानों को मित्र बनाना आसान हो जाता है।
8. जागो और जीओ-इस सूत्रको समझकर वह इसी तरह जीनेका प्रयास करने लगा।बारह वर्षोंके बाद वह भगवत्तामें रहने लगा।इस बातसे मूढ़ ठहाका लगाता है;मैं...
9. चैतन्य चित्त में उतरकर मन में उतरता है और बाद में वह देह में प्रतित होता है इसिलए चित्त और मन की शुद्धि बहुत आवश्यक है।
10. जो दुख देता है वह प्रेम होता ही नहि।प्रेम सिर्फ आनंद ही देता है।
11. Life not like conflict; get the kind of dialogue it will understand.
12. बेहोशी में जीते रहो और मनुष्यता खोते रहो।
13. Wake up and see Lordness is everywhere.
14. आप पहले से बहुत तंदुरस्त लगते हो-इस बात दर्दी को कहने से उसकी तबियत पर काफी हकारात्मक असर होता है।
15. दुख का सहज स्वीकार हमारे लिए जो कठिन होता है उसे सरल बना देता है।
16. Heart is able to give us the juice. We should listen to his voice steady.
17. Mystery of life experience is the best to live a life inspired.
19. Comfortable to live is to live.
20. Here is also not wasted all worthwhile. Where it is used their which definitely is.
21. Defects by the friends you will try to be beautiful, they become compassionate to you.
22. You can see you in all when you can see your inner with your totality.
23. Inside not to other research should be to show his. Another began to show that began to wander.
24. There is true of consciousness that comes happiness.
25. एक अंध भीतर खोज में आँख का बराबर प्रयोग करता था,यह देखकर एक साधक ने सभी ईन्द्रियाँ का ऐसा प्रयोग किया।वह पहुँच गया। #micro poetry
26. Overcast to see the bird in the tree plays a seeker then had to walk to the world. #micro poetry
27. I was out of /Inner reach I / Both are not different #haiku
28. मन था शून्य/सजागता चोपास/यात्रा का अंत #haiku

હાઇકુ

2010-09-18T23:35:00.000+05:30

હાઇકુ
1.
સર્વમાં હસે
બીજે કાં શોધ એને
હાસ્ય સાંભળ.
2.
પ્રભુ અમારો
સૂપડાધારે દેતો
પણ અમે જ?
3.
ગામ અમારું
દરિયો પૂરો આપે
પણ અમે જ?
4.
વિદ્રોહ કરો
ભોભીતર ભાગશે
વિકાસ કરો.
5.
ગરીબી કેમ?
બઘાએ લૂટ્યા રોજ
નાટકબાજો.
6.
બુદ્ધ ભાવથી
બુદ્ધને નિરખ તું
અન્ય બુદ્ધ થા.
7.
તારો દિવો તું
સૂરજને શું જો?
રહી જઇશ.

જિજ્ઞાસાનો સંવાદ

2010-08-30T13:47:00.000+05:30

જિજ્ઞાસાનો સંવાદ --------------------
જિજ્ઞાસાનો સંવાદનો સંવાદ સુંદર
જીવનબાગ થાય મનોહર
ભાઇ,જીવનબાગ થાય મનોહર.
એક-એક વૃક્ષને સંવારું હું;
ખાતર-પાણી બધું આપું હું;
રક્ષણ વાવાઝોડાથી કરું;
જીવનબાગ થાય મનોહર
ભાઇ,જીવનબાગ થાય મનોહર.0જિજ્ઞાસાનો
રાગ-દ્વેષમાં ક્યાં જાય મન?
સુખ-દુખમાં ક્યાં જાય તન?
ખોવાયેલું શોધું પરમ રતન;
જીવનબાગ થાય મનોહર
ભાઇ,જીવનબાગ થાય મનોહર.0જિજ્ઞાસાનો
ઊડું આકાશે,ફરું ધરતી પર;
આશા અનંત કરું હું સાકાર;
શોધું મુજ મૂર્તિનો આકાર;
જીવનબાગ થાય મનોહર
ભાઇ,જીવનબાગ થાય મનોહર.0જિજ્ઞાસાનો
બધા પ્રશ્નો,બધા ઉત્તરો;
પામી લઉં,સાચો જીવનતારો;
હસી લઉં,હું કરું ચમકારો;
જીવનબાગ થાય મનોહર
ભાઇ,જીવનબાગ થાય મનોહર.0જિજ્ઞાસાનો

જેવો હું

2010-08-24T11:44:00.000+05:30

જેવો હું
--------
નિગૂઢ હૃદય પાસે નિગૂઢને પામું;
અકળાયેલો હું અકળામણ પામું.

પ્રેમમાં પલળેલો હું પ્રેમને પામું;
ધિક્કારમાં અટવાયેલો હું ધિક્કાર પામું.

દોસ્તી આપું તો દોસ્તીને પામું;
જેવો થાઉં એવું હું પામું.

ફરિયાદ કોની દોષોને જોઉં;
યાદ મારી આપે રસ હું પામું.

તને સર્જવો છે...

2010-08-22T19:23:00.000+05:30

તને સર્જવો છે અક્ષરોમાં,મારા પ્રાણેશ્વર!પણ તું સર્જાઇશ નહિ એની મને ખબર છે.તને સર્જવાની ઇચ્છા જ તારા સર્જનમાં બાધક છે એની મને ખબર છે.
પણ મારી આ રમત ચાલ્યા કરે છે, કેમ કે ભીડ વચ્ચે જીવું છું.એની કોઇ ને કોઇ અસરો લઇને આવું છું ને એ અસરોની પ્રતિક્રિયાઓ જ તારી પ્રાર્થના બનાવી'મહાન પ્રાર્થના'કરી એવો હું આત્મસંતોષ લઉં છું.
પણ મેં આ રમત જાળવી રાખી છે,કેમ કે ક્યારેક અચાનક એવી ક્ષણ ઉપલબ્ધ થઇ જાય કે ત્યારે નહિ આ અક્ષરો રહે;ન હું રહું;રહે માત્ર તું જ!

2010-08-15T00:47:00.000+05:30

+++

એક શબ્દ ભિક્ષુક મારા દ્વારે આવ્યો.

'કવિવર,મને એક ઉત્તમ શબ્દની ભિક્ષા આપો.'

મેં"પ્રેમ"શબ્દ એને હૃદયના સમસ્તભાવથી આપ્યો.

એ શબ્દ પામતા એના સમગ્ર અસ્તિત્વે મહા ઉત્તેજના અનુભવી.એક મહાન રહસ્યનું સંગીત એનામાંથી સરવા લાગ્યું.

હવે એ જગતનો સૌથી સમૃદ્ધ માનવી લાગતો હતો.

હવે એને કોઇ પ્રકારની ભિક્ષાની જરૂર ક્યારેય પડવાની નહોતી.

अष्टादशी

2010-05-26T13:04:00.000+05:30

अष्टादशी

1.बाहर कितना देखा?अब उसे अनुभवित करने के लिए भीतर जा।

2.तेरे भीतर में एक अनंत दुनिया है।उसे पाने के बाद कुछ पाने जैसा नहीं।

3.तेरी दृष्टि बाहर से खींच ले।तुझमें जो क्रिया-प्रतिक्रिया होती है उसका कारन तू है।बाहर को दोष देना बंद कर के अंतर्मुखी बन।

4.बाहर की समग्र दुनिया का अवलोकन कर के माहिती को तुझमें देखने का प्रयत्न कर।तुझमें धीरे-धीरे ज्ञान पैदा होने लगेगा।

5.भीतर की दुनिया शोधने के लिए तेरा अपना प्रयास चाहिए क्यों कि दूसरा वह तू नहीं।यहाँ अद्वैत का कोई काम नहीं।

6.तेरा द्वैत,तेरी सर्वशक्ति तुझे विशिष्टता देगी।तू अपना शोधक बन;अपनेको पा सकेगा।

7.तुझे दूसरे का शोधक बन के अपनेको पाना है ?मार्ग कठिन है।तैयारी हो तो जा ;अन्यथा तुझे ही देख।

8.अन्य के साथ व्यवहार में तेरी बाह्यता ही नहीं आंतरिकता भी रस लेनी चाहिए।

9.तेरी कल्पनाशक्ति तुझे परेशान करती है ?विचारशक्ति को अनुभवित कर।

10.भीतर-शोध के लिए सीमीत पद्धतियाँ नहीं है;अनंत पद्धतियाँ है।तुझे कौन-सी अनुकूल है ?वह तरे ज्ञान से नक्की कर।

11.साधना की नियमितता से तू भीतर के परम आनंद को ज्यदा से ज्यदा पा सकेगा।ध्यान रखे कि नियमितता तनाव न बननी चाहिए।

12.तुझे निर्विचार बनना है या पूर्णविचारशील?दोनों की अंतिम गति एक ही है।

13.स्वार्थ में जब निःस्वार्थ दिखता है और निःस्वार्थ में जब स्वार्थ दिखता है तब मानना कि मेरा भीतर खुल रहा है।

14.तू तुझे कभी धोखा मत देना।जो अनजाने में भी अपनेको धोखा दिया तो तेरी अपनी साधना को बहुत बड़ा धक्का लगेगा।

15.निरंतर जागृति ही तेरी साधना का सही चौकीदार बनेंगा।

16.साधना कष्टपूर्ण लगती है वहाँ तक मनना कि तेरी मंझिल बहुत दूर है;क्यूं कि अभी तक तेरे लिए कष्ट,विकष्ट हुआ नहीं।

17.अब तुझमें समता है और क्रिया-प्रतिक्रिया के लिए प्रेरक करे ऐसा कुछ नहीं।यह पूर्ण जागृति है।

18.तेरी पूर्ण जागृति ही तेरे जीवन का लक्ष्य है।इससे तुझे पूर्ण मिलेगा।

19.यह अष्टादशी भीतर शोध के लिए गतिशील,स्वतंत्र तथा पूर्णतया स्वकेन्द्रित साधक के लिए है।यह लायकात जिसमें पूर्ण होगी वह इससे पूर्ण प्राप्ति कर सकेगा।

2010-01-14T22:08:00.000+05:30

પ્રાપ્તિની કહાણી
THE STORY OF ACHIVEMENT
- Ramji Gosia, Rajkot.
----------------------------------------------------------------------------
એ આવીને મને કહેવા લાગી,‘આને લોકો પાણી કહે છે પણ મને પાણી

લાગતું નથી.’હું પાણીને જોતો નવાઇ

પામ્યો ત્યાં એ આકાશમાં એક નજરે જોવા લાગી.‘આકાશને લોકો

આકાશ કહે છે પણ મને એ આકાશ લાગતું નથી.મારી નજરે તો કશું જુદું

લાગતું નથી.જયાં નજર જાય છે, એ વસ્તું મને “હું” જ લાગે છે ને એનો

પરિચય હું “હું” તરીકે જ આપું છું.લોકો નવાઇમાં ડૂબે છે; મને હસે છે;

કેટલાક વળી, પાગલ કહે છે...’

એના વાક્પ્રવાહમાં ચુંબક વહેતું હતું.એ મારામાં પ્રસરીને મને અનેરી

અનુભૂતિ કરાવતું હતું. હું ન વર્ણવી શકાય તેવી રોમાંચિત પરિસ્થિતિમાં

આવે જતો હતો. આવી જ સ્થિતિમાં મારાથી એને કહેવાય ગયું, ‘લોકો

ગમે તે કહે, એઓને કોઇ જ્ઞાન નથી, એઓ પાસે કોઇ આનંદ નથી. પછી

એઓના બકવાસની નોંધ કેમ લો છો?’

મારા શબ્દોનું શ્રવણ એના દ્વારા થતું ગયું તેમ-તેમ એનામાં ચુંબકીય

હાસ્ય પેદા થતું ગયું, હું એના શબ્દો સાંભળવા આતુર નયને એને જોઈ

રહ્યો.

‘લોકો પાસે જ્ઞાન નથી તો,’ એણે બોલવાનું શરૂ કર્યું, ‘મારી પાસે જ્ઞાન

નથી; એઓની પાસે આનંદ નથી તો મારી પાસે આનંદ નથી; એઓના

શબ્દો બકવાસ છે તો મારા શબ્દો પણ બકવાસ છે, કેમકે લોકો મને

લોકો લાગતા જ નથી. એઓ મને ‘હું’જ લાગે છે ને હું મારો વિરોધ કરું

છું; મને પડકારું છું;મને હસું છું તેથી જ મને નવાઇ લાગે છે.‘હું’મારી જ

નોંધ ન લઉં તો જીવી કેમ શકું?મને જીવવું છે તેથી મને મારી નોંધ

લીધા સિવાય છુટકો નથી.’

‘આ જીજીવિષા શાથી?’ મારાથી પૂછાઇ ગયું.

એ ઘડીક મૌન રહી.એના સુંદર નયનોને બેઘડી બંધ કરી દીધાં.પછી

મારી સામે દૃષ્ટિ કરી એ બોલવા લાગી,‘ઇચ્છા વગર અસ્તિત્વ કેમ ટકી

શકે?જયારે ઇચ્છાનો નાશ થયો છે ત્યારે જ પ્રલય થયો છે;અસ્તિત્વનો

વિનાશ થયો છે.અસ્તિત્વ વિનાશ પછી અલગતા આવે છે. અલગતામાં

જીવવું કઠિન છે,કારણ કે અલગતા જ સંસાર પેદા કરે છે; એ જ મોહ

પેદા કરે છે;એ જ ઇચ્છાને અધઃપતિત કરી કામના પેદા કરે છે.’

હું ઇચ્છા એ દુઃખકર્તા છે એમ માનતો હતો. મને એના શબ્દો મનાવી

રહ્યા હતા કે એ ઇચ્છાને સર્વોત્તમ માનતી હતી.

એના શબ્દો,એની દિસંતી આકૃતિ મને કોઇ અદૃશ્યતાથી એની બાજુ

આકર્ષી રહી હતી,પરંતુ હું મારા વિચારોથી દુઃખી થઇ રહ્યો હતો.ગમે તે

હો,પણ એણે મારી માનસિક સ્થિતિ માપી લીધી હોય ને એ દૂર કરવા

ઇચ્છિત હોય એમ બોલવા લાગી, ‘આપણી પાસે રહેલું પાગલ મન જ

આપણને જંપવા દેતું નથી. એના વિચાર સંગ્રહ-સર્જન અને વિનાશની

પ્રક્રિયા આપણાં અસ્તિત્વને સતત હલાવે છે; આપણે સ્થિર રહી શકતા

નથી. સ્થિરતા જ આનંદ આપે છે; અલગતાનો નાશ કરે છે.’

એના શબ્દોમાં એવું જાદું હતું કે હું વિચારહીન કોઇ અદ્ભુત આનંદ પ્રાપ્ત

કરી રહ્યો હતો.ત્યારે અદ્વૈત હતું...ને મારામાં દ્વૈતભાવ પ્રવેશ્યો. મેં ચોપાસ

નજર ફેરવી પણ એ હતી નહિ.પછી હું વિરહના પ્રખર તાપમાં તપી

રહ્યો. એના સાન્નિધ્યની અદમ્ય ઝંખના મારા કોષ-કોષમાં તડપી રહી

હતી.

એની શોધ મેં પાગલ બની ચોપાસ કરી પણ એ મને મળી નહિ.

મેં એની શોધ તદ્દન છોડી દીધી .

આખરે ધરતી પર એક જગ્યાએ હું સ્થિર બેસી ગયો. ...ને મારા ચક્ષુઓ

બંધ થઇ ગયાં.

મારા આશ્ર્ચર્ય વચ્ચે મારી આ સ્થિતિમાં એ પ્રગટ થઇ. એના દર્શનથી

મારામાં આનંદની અતૂટધારા વહેવા લાગી. આ ધારાને આસ્વાદતા મેં

એને પૂછ્યું,

‘ખૂબ શોધી ત્યારે ન મળી ને જ્યારે શોધ છોડી દીધી ત્યારે સામે આવી-

મને આ સમજાતું નથી.’

‘દરેક બાબત સમજવાની હોતી નથી.કેટલીક બાબત માણવાની હોય છે.

જો માણવાની બાબતને સમજવાનું શરૂ કરીએ તો તેનું માણવાનું લુપ્ત

થાય છે ને સમજવાપણું જ રહે છે.માણવામાં અગમ્યતા છુપાયેલી છે

તેથી તેમાં આધારની જરૂર પડતી નથી.સતત નિરાધારપણું એ

મુક્તાવસ્થા છે.જ્યારે સમજવામાં ગમ્યતા છુપાયેલી છે તેથી આધારોની-

વિચારોની,તર્કની જરૂર પડે છે.વિચારો ને તર્કની જરૂરિયાત જ્યાં સુધી છે

ત્યાં સુધી બંધનાવસ્થા છે.’

આટલું બોલી એ મૌન થઇ ગઇ. એ આકાશને જોતી તેની ગહરાઇને

પોતાનામાં ઉતારી રહી હતી. અચાનક એ સ્વગત બોલવા લાગી,

‘હું મુક્તિ ઇચ્છું છું.તારામાં બ્રહ્માંડોના બ્રહ્માંડો ભલે હોઇ,હું કશું ઇચ્છતી

નથી.કશું હોય તો કશા નિયમોની;નિયતિની જરૂર પડે છે.કશું ન હોય તો

કશાની જરૂર પડતી નથી.હું ઇચ્છું છું કે મને કશાની જરૂર ન પડે.’

આટલું બોલતા એની આંખો બંધ થઇ ગઇ.એ ધીરે-ધીરે ધરતી ઉપર

પડી ગઇ.મેં અહેસાસ કર્યો કે એ હવે અસ્તિત્વ સાથે એકાકાર થઇ ગઇ

છે.

એના ધરતી ઉપર ઢળેલા દેહમાંથી પ્રકાશ પ્રસરી રહ્યો.એ પ્રસરતો

પ્રકાશ મારામાં આનંદ ફેલાવી રહ્યો.

થોડીવાર થઇ એ જાગૃત થઇ. મારી સામે જોઇ બોલવા લાગી,‘મિત્ર, આ

આપણી છેલ્લી મુલાકાત છે.મારી કશી જરૂરત હોય તો પૂર્ણ કરી લે.હવે

પછી હું આમ મળીશ નહીં.’

છેલ્લી મુલાકાત?મારામાં કંઇ ને કંઇ થવા લાગ્યું.પરંતુ હું સમજ્યો કે આ

વિચારવાનો,દુઃખ કરવાનો સમય નથી.ચાલ કેટલુંક પૂછી લઉં;કેટલુંક

જાણી લઉં,

‘માનવની પ્રાપ્ત કરવા માટેની અંતિમ સ્થિતિ કઇ?’

‘આપણી આ બે મુલાકાતોમાં તેં મરામાં અનુભવેલી સ્થિતિ એ અંતિમ

સ્થિતિ છે.તેમાં અનંત જીવન છે;બલ્કિ એમ કહેવું વધુ યોગ્ય છે કે એમાં

જીવન સિવાય કશું નથી. વધુ કહેવાથી આ સ્થિતિને અન્યાય થશે.

જગતમાં કહેવાથી આ સ્થિતિને જેટલો અન્યાય થયો છે એટલો કોઇને

થયો નથી.આ સ્થિતિ કહી શકાતી નથી જ;યોગ્ય પુરુષાર્થે પ્રાપ્ત

કરવાની છે.હું ઇચ્છું છું કે તું પ્રાપ્ત કર.’

‘કેમ પ્રાપ્ત કરું? આપે જે રીતે પ્રાપ્ત કરી હોય-એ રસ્તો બતાવવા કૃપા

કરો.’મારા મોંમાંથી શબ્દો સરી પડ્યા.

એ થોડીવાર મૌન રહી.કશામાં ખોવાયેલી રહી.પછી એનો અવર્ણીય

જવાબ શરુ થયો,‘આ માટે હું તને મારા જીવનની બને એટલી ટૂંકમાં

કહાણી કહું છું.તું બરાબર સાંભળીશ તો મારી ‘પ્રાપ્તિની કહાણી’માણી

શકીશ.

‘હું અતિ સામાન્ય હતી.એક દિવસ મેં ઊડતાં પંખીઓની મુક્ત ઉડાન

મનભરીને માણી ને મારામાં અસામાન્ય થવાનું વલણ પેદા થયું.

‘આ માટે હું તરેહ-તરેહમાં ભટકી.એકે મને ‘અ’માર્ગ બતાવ્યો.મેં

‘અ’માર્ગમાં સંપૂર્ણતયા મારી જાતને ડૂબાડી પરંતુ મને કશું પ્રાપ્ત થયું

નહિ.બીજાએ મને ‘બ’માર્ગ બતાવ્યો.મેં ‘બ’માર્ગમાં સંપૂર્ણતયા મારી

જાતને ડૂબાડી પરંતુ નિરાશા અને અવરોધો સિવાય મને કશું પ્રાપ્ત થયું

નહિ.

‘છતા મેં પ્રયાસ છોડ્યો નહિ.

‘હું કહેવાતા ગુરુઓના,મહાત્માઓના દ્વારે-દ્વારે ભટકતી રહી; એઓના

ક્રિયાકાંડો કરતી રહી;એઓની એકએક વાતોને અંતિમ સત્યો માની

જીવ્યાં.એઓએ મને ખૂબ પ્રશંસી પણ શાશ્ર્વતતાના દર્શન થયા નહિ.

‘અંતે,મેં ભટકવાનું છોડી દીધું;હું એક વૃક્ષ નીચે બેસી ગઇ.

રાત અંધારી હતી.મારાં નયનો ધીરે-ધીરે બંધ થયાં ને મારી ભીતર ક્ષણ

અસામાન્યતાના દર્શન કર્યા.મને પહેલીવાર જ્ઞાન થયું કે અસામાન્યતા

બહાર નહિ,ભીતર છે. આ જાણીને મને મારી આગાઉની પ્રક્રિયાઓ કેટલી

હાસ્યાસ્પદ હતી એનું જ્ઞાન થયું.

‘હવે મને અસામાન્યતા અનંતકાળ જોઇતી હતી પણ ક્ષણના અહેસાસ

પછી એ મારાથી દૂર હતી.

‘મહિનાઓ સુધી મેં એને અહેસાસવા માટે અથાગ પ્રયાસ કર્યો પરંતુ હું

નિરાશ થઇ.હું રડી.એ માટે મેં મારા અસ્તિત્વને પાગલની જેમ પીંખ્યું

પણ એ મને મળી નહિ.

‘મને એની કામના હતી પણ એ સ્થિતિ મારાથી દૂર હતી તેથી હું પાગલ

હતી.દુનિયા મારી હાલતને એક રોગીની હાલત માનતી હતી.લોકો મારી

મશ્કરી કરતા હતા.

‘હવે ન રહેવાતું, ન સહેવાતું.મેં જીવનનો અંત આણવાનું નક્કી કર્યું.

‘પવન મંદ-મંદ વહેતો હતો.રાત્રિ અંધારાને રમાડી રહી હતી.એઓની

રમત જોતા-જોતા તારાઓ સ્મિત કરી રહ્યા હતા.આવા મોહક

વાતાવરણમાં હું જીવનાંત લાવવા જઇ રહી હતી.

‘મારા અંત તરફના પ્રયાણમાં આ મોહકતાએ મને ક્ષણભર

કામનાવિહીન બનાવી દીધી ને ચમત્કાર થયો.મારી ઝંખિત સ્થિતિએ

મારા અંગ-અંગમાં એનાપણું ભર્યું પણ ક્ષણભર! પણ મને માર્ગ મળી

ગયો : સર્વતાથી પર થવામાં જ એની ભીતર જવાય છે.

‘એ પછી મેં મારી શુદ્ધિ આદરી.

‘મારી ભટકાણથી મારામાં વિચારો અને માન્યતાઓની એક ગાંઠ બની

ગઇ હતી.આ ગાંઠ અવરોધક હતી.એ મને દૃશ્ય અને અદૃશ્ય રીતે

પરેશાન કરતી હતી. એ મને શાંતિનો આભાસ કરાવતી હતી ને

અશાંતિની વાસ્તવિકતામાં ઉકળાવતી પણ હતી.

‘મેં એ ગાંઠને ગાળવાં માટે પ્રયત્ન શરુ કર્યો.મેં મારી સમગ્ર ઉષ્માથી એ

ગાંઠને પ્રવાહી કરવા માટે પ્રયત્ન શરુ કર્યો.હું નિરાશ થઇ. જેમ-જેમ

મારી ઉષ્મા એને આપવાનો પ્રયાસ કર્યો તેમ-તેમ એ વધુ મજબૂતાઇથી

મારામાં પ્રગટવા લાગી. પણ હું શા માટે પરેશાન થાઉં?મારે તો એનો

વિનાશ કરવો હતો.હું બરાબર જાણી ગઇ હતી કે એ ગાંઠનો વિનાશ

કરવો એ મારી સાધના હતી.

‘અંતે, મેં વિપરીત પદ્ધતિ અપનાવી. મારી સમગ્ર ઉષ્માને મેં ખેંચી લીધી.

હું ઋણ ઉષ્ણતામાનથી એ ગાંઠ પર પ્રહાર કરવા લાગી. મારા આશ્ર્ચર્ય

વચ્ચે એ પ્રવાહી થઇ ગઇ.અંતે એનું બાષ્પીભવન થઇ ગયું.

‘હું મુક્ત બની ગઇ; બિલકુલ ખાલી બની ગઇ. મારી પાસે એને

પામવાના કોઇ વિચારો કે માર્ગોનો સંગ્રહ રહ્યો નહિ.‘

એના શબ્દો વાતાવરણમાં સંગીતસૂરાવલિ થઇને વહી રહ્યા હતા.મુગ્ધાનું

નિર્માણ થઇ રહ્યું હતું.હું મુગ્ધ હતો.એનો એક-એક શબ્દ મારા અસ્તિત્વના

અણુ-પરમાણુમાં વ્યાપીને મદહોશિતા પ્રગટાવી રહ્યો હતો...

હું આ મદહોશિતામાં એને નિરખી રહ્યો હતો.

એનામાંથી એનાપણું પૂરી મુક્તતાથી વિલસી રહ્યું હતું. શબ્દ પ્રવાહને

વહેવડાવતી એ આકાશમાં ઊડી રહી હતી.મારી મદહોશિતા અનુભવી

રહી હતી કે એને કોઇ પ્રયત્ન હતો નહિ.એને કશું હતું નહિ છતા સર્વતા

પૂરા પ્રકાશથી એનામાં લહેરાતી હતી.

‘સંગ્રહવિહીનતાનું મારામાં નિર્માણ થયું કે એ સ્થિતિ મારામાં આપોઆપ

ભરાવા લાગી; પૂર્ણ ભરાઇ ગઇ.’આટલું બોલી એ મારી સામે તાકી

રહી.મને ઘણું પૂછવું હતું પણ મારી સ્થિતિ એના સાન્નિધ્યનો આનંદ

માણવામાં લીન હતી.

‘તમે કહો છો કે મને અનંતકાળ સુધી જીવવું છે, જયારે તમારી પ્રાપ્તિની

કહાણીમાં જ્યાં અપેક્ષા-ઉપેક્ષા આવી છે ત્યાં તમે પ્રાપ્તિથી દૂર રહ્યાં

છો.કૃપા કરી આના પર કશું કહો. ’

મારા દ્વારા આ જ પૂછવાનું હોય એમ એ જાણતી હોય એવા ભાવમાં એ

મારી સામે જોતી મંદ-મંદ હસી.પછી બોલવા લાગી,‘જીવનમાં પ્રાપ્તિ

થયા પછી એ સ્થિતિમાં જીવવાની એ અપેક્ષા છે-ફક્ત એ માત્ર છે.અહીં

એ અપેક્ષાને આદિ-મધ્ય કે અંત નથી. એ સ્વયં રસની માત્ર કરામત છે.

એને જોઇને અપ્રાપ્ત ને અનુકરણી લોકોમાં આભાસ ઊભો થાય છે;આ

આભાસ શાસ્ત્રો રચે છે. એ શાસ્ત્રો વિપરીતપણાને જન્માવે છે, જે પ્રાપ્તિને

કોશો દૂર કરી દીએ છે.’એ અટકી.

એના શબ્દોમાં હું ડોલતો હતો પણ મને લાગતું હતું કે એ શબ્દો સમજવા

માટે નથી.હું જેવો એ શબ્દો સમજવા માટે પ્રયત્ન કરતો કે આનંદ

મારાથી દૂર થતો જતો.હું એના શબ્દતરંગોને માણી રહ્યો.આ માણવું

અદ્ભુત રીતે મારામાં અદ્ભુતપણાનું સર્જન કરતું હતું.

મારી સમજનો એણે પડઘો પાડ્યો,‘અમુક સ્થિતિ ફક્ત માણી જ શકાય

છે.જીવનમાં માણવાની સ્થિતિ જ યોગ્ય છે.એને સમજવા સાથે મિશ્રિત

કરી દૂષિત ન કરવી જોઇએ.જગતમાં મિશ્રિતભાવ એટલો પ્રસારિત થયો

છે કે સ્વયં આનંદ એ ક્ષણિક-ક્ષણિક બની ગયો છે.આથી એટલું

જબરજસ્ત આભાસીપણું ઉદ્ભવ્યું છે કે વાત ન પૂછો!એને તોડવા માટે જે-

જે આત્માઓએ પ્રયાસ કર્યો છે તે-તે હાસ્યાસ્પદ બન્યા છે...’

‘હાસ્યાસ્પદ?’ મારાથી પ્રશ્ર્નાર્થ સૂરમાં પૂછાઇ ગયું.

‘હા,’એ અકળ સ્મિત કરી બોલવા લાગી,‘હાસ્યાસ્પદ! આજે એઓની કઇ

શુદ્ધ વાતોને દુનિયા આત્મસાત્ કરે છે?આંગળી ઝાલીને ક્રિયાત્મક થઇ

રહી છે.વધુ આભાસનું સર્જન એઓના પ્રયત્નોની આસપાસ થઇ રહ્યું છે .

એઓએ પ્રગટ કરેલાં સત્યોને ફરી આવરણમાં નાખવાના લોકો પ્રયત્નો

કરી રહ્યા છે.આને હાસ્યાસ્પદતા ન કહેવાય તો બીજું શું કહેવાય?

એ અટકી.મેં એની સામે જોયું તો મને લાગ્યું કે એ હવે મૌન રહેશે.એના

ચહેરાના ભાવો કહી રહ્યા હતાકે એણે જરૂર કરતા વધુ બોલી નાખ્યું

હતું.હું વધુ ને વધુ સાંભળવા માટે આતુર હતો પણ એ બોલવા માટે જરા

પણ આતુર હતી નહિ.

છતા મેં પૂછી નાખ્યુ, ‘ હું પ્રાપ્તિની કહાણી લખું? ’

‘તારું લખાણ વ્યર્થ મહેનત થશે. અંતે એ મૂર્ખતા સિવાય કશું સાબિત

કરશે નહિ. એ અનેકગણી નકારાત્મકતાનું સર્જન કરશે.’આટલું કહી એ

કશા પણ પ્રત્યાઘાતની અપેક્ષા સિવાય અદૃશ્ય થઇ ગઇ. મને ત્યારે

હવાએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે હવે એ આ રીતે મળશે નહિ.

મારામાં એ સંવાદી દ્વૈતપણું હાજર હતું.મારાથી કલમ પકડાઇ ગઇ ને આ

પ્રાપ્તિની કહાણી લખાઇ ગઇ.

હું ઇચ્છતો નથી કે તું આ કહાણી વાચે;

છતા કદાચ

તું મારી આ કહાણી વાચી લે;

હવા કદાચ આ કહાણી તને કહી દીએ;

તો,તો,તો

તું એને તારા માટેની કહાણી માનીશ નહિ.

એમાંથી નીકળતી સુગંધને

તારા અસ્તિત્વમાં

જરા પણ અવરોધ વિના

ફેલાવા દેજે

ને પછી

તારા અસ્તિત્વમાં જે

સાકારિત થાય એમાં

ડૂબી જજે.

તરી જઇશ, કેમ કે

એ ડૂબાણમાં તને જે પ્રાપ્ત થશે

એ તારી

પ્રાપ્તિની કહાણી હશે.

- Ramji Gosia, Rajkot.
ramjigosia@gmail.com

The Flowers without Plant ( 7 & 8 are in Hindi )

2009-11-01T23:12:00.000+05:30

7.
गुरु के बाल अस्त-व्यस्त थे। वे उसे खाने में,पीने में,आँखों में अवरोध पेदा करते थे।

बाल की यह उपद्रवता देखकर एक दिन शिष्य ने गुरु से पूछा,‘गुरूदेव,बाल इतने परेशान करते है तो आप उसे बाँधते क्यों
नहि?’

गुरु ने स्मित किया।

‘मैं मुक्त हूँ, फिर उसे क्यों बाँधू?जो सभी को मुक्त रखता है वही मुक्त रह सकता है।’

शिष्य यह बात सुनकर क्षण रहस्य में डूब गया। उसने गुरु की रजा ली। युग बीत गए,पर वह शिष्य गुरु के पास नहि लौटा।

8.

संध्या थी। हवा मंद थी। पास के वृक्ष शांत थे। दूर-दूर से पक्षी के रव सुनाई रहे थे।

दो पक्षी पास के वृक्ष में खेल रहे थे। किनी को पर्णों,शाखाएँ अवरोध नहि करते थे। उनकी रमत देखकर लग रहा था कि वृक्ष
उनकी रमत को सहयोग दे रहे थे।

संसार छोडकर जंगल में जा रहे एक युवान ने यह दृश्य देखा। वह क्षण आश्र्चर्य में डूब गया। फिर संसार के प्रति पुनः लौटा।

अब वह पहले जैसा नहि था। उसके अस्तित्व मेंसे कोई अनेरी चमक चमक रही थी।

2009-10-26T00:55:00.000+05:30

છોડ વિનાનાં ફૂલ ( The Flowers without Plant BY RAMJI GOSIA, RAJKOT )

હું સામાન્ય માણસ છું.બંધન વગરના ભીતરના કો’અગમ્ય પ્રદેશમાંથી ઊતરેલા શબ્દોને હું કાવ્ય માનું છું. શૂન્યતાથી ભાવક આ

શબ્દોને વાચીને રહસ્યતા સાથે ક્ષણભર પણ બંઘાશે તો તાજોમાજો જરૂર થશે એ હું મારા અનુભવથી કહું છું.

આ શબ્દોને કાવ્યશાસ્ત્ર જે નામ આપે તે, હું એને ‘વહેણ’ કહું છું.

-રામજી ગોસિયા

1.

રાત અંધારી હતી. હવા રહસ્યમય સંગીત નિર્મિત કરી રહી હતી.

એ આવી.

કરુણાની મૂર્તિ લાગતી હતી.

‘હવે તો પધારો મારી ઝૂંપડીએ,સ્વામી!’એણે સમસ્ત પ્યારથી કહ્યું.

હું ચૂપ હતો.

એણે બોલવાનું શરૂ કર્યું :‘હવે તો છોડ વગરનું ફૂલ છું.’

એની ઉદ્ઘોષણા સાચી હતી.

હું ઉઠ્યો.

બંને જવા લાગ્યાં...

પણ ત્યારે અમે બંને છીએ એવું લાગતું ન હતું...છતાં જોનારાઓ

અસ્ત-વ્યસ્ત વાતો કરી રહ્યાં છે.

2.

મારા દ્વારે એક ભિખારણ આવી. એના મોં પર અનેરી ચમક હતી. ફટેલાં લૂગડાંમાં પણ એનું સૌંદર્ય કોઇ અગમ્યતા આણી રહ્યું હતું.

‘ભિક્ષા આપો,સ્વામી!’એનો મારા પ્રતિનો સ્વર...હું નવાઇ પામ્યો.‘સ્વામી’શબ્દ સાંભળતા મને ગુસ્સો ચડવો જોઇતો હતો,પણ

એનાથી મારામાં મધુરતા ફેલાઇ.રહસ્યની ઝલક મારા અસ્તિત્વમાં અનેરાપણું સર્જી ગઇ.

‘શું જોઇએ છે?’મેં એને પૂછયું.

‘તું!’

‘હું?’ મહાશ્ર્ચર્યથી મારા મોંમાંથી શબ્દો ઝર્યા.

‘હા.’શાંત ઉત્તર.

એનું આકર્ષણ એટલું પ્રબળ હતું કે હું વિચારહીન થઇ ગયો.

‘લઇ લે.’મારા મોંમાંથી અનાયાસે શબ્દો સરી પડ્યા.

એણે મારા મસ્તક પર હાથ મૂક્યો.

દ્વન્દ્વ ગયું;

શૂન્યનું નિર્માણ થયું.

3.

એક શબ્દ ભિક્ષુક મારા બારણે આવ્યો.

‘કવિવર,મને એક ઉત્તમ શબ્દની ભેટ આપો.’

મેં એને ‘પ્રેમ’શબ્દ હ્રદયના સમસ્તભાવથી આપ્યો.

એ શબ્દ પામતા એના સમગ્ર અસ્તિત્વએ મહા ઉત્તેજના અનુભવી. એક મહાન રહસ્યનું સંગીત એનામાંથી સરવા લાગ્યું.

હવે એ જગતનો સૌથી સમૃદ્ધ માનવી લાગતો હતો.

હવેએને કોઇ પ્રકારની ભિક્ષાની જરૂર આજન્મ લાગવાની નહોતી.

4.

એક સાધુએ મારા ચરણોમાં પડીને કહ્યું,‘આવો,આવો,પરમના સ્વરૂપ,હું તમારી જન્મો-જન્મથી રાહ જોઇ રહ્યો છું.’

હું હસ્યો.

‘રાહ જોતો હતો એટલે જ જન્મો જન્મ લાગ્યા.હું રાહ જુએ એની પાસે જતો જ નથી.આ તો આ માર્ગેથી જતો હતો ને નજર પડી

ગઇ.જો કે આ સમયે તું રાહ જોવાનું ક્ષણ વિસરી ગયો હતો.એટલે જ મારા પર નજર પડી ગઇ!’

સાધુને મારા શબ્દોથી જન્મો-જન્મથી ન થયેલું મારું જ્ઞાન ક્ષણમાં થઇ ગયું.એ સહજભાવે મને પોતાની પાવન ઝૂંપડીમાં લઇ ગયો.

5.

મેં એકવાર કહ્યું,‘તું રોજ કેમ બદલતો રહે છે?એક જ રૂપમાં રહે તો આટલી કસરત ન કરવી પડે ને!’

એ હસ્યો.

‘હું બદલતો નથી.મારામાં બદલાવ આવે છે.પરિવર્તનશીલતા એ પરમતાનો સ્વભાવ છે.તું ક્ષણમાં જીવ.પછી જો,તું ક્ષણે-ક્ષણે

બદલતો રહીશ.પણ આ સ્વભાવ પછી આવી વાતો રહેશે નહિ.’આટલું કહી એ નજીકના તારાને પૂર્ણતાથી જોવા લાગ્યો.

હું મારા ઘરે જવા લાગ્યો. રસ્તામાં મને ચંદ્રની અમરતાનું રહસ્ય સમજાઇ ગયું...

6.

એ દૂરથી હસી માત્ર!

ને મેં અનુભવ્યું,એ હાસ્યથી મારામાં પ્રેમ પૂર્ણ રીતે પ્રકાશિત થયો.

થોડા દિવસ પછી એ આવીને મને કહેવા લાગી,‘મને પ્રેમ આપો,ઓ પ્રેમ દેવતા!’

‘હું પ્રેમ આપું ?મને પ્રેમ તેં જ આપેલો છે!તારા માધ્યમથી એ મારા રોમ-રોમમાં પ્રસર્યો છે.’

મારો જવાબ સાંભળી એ નવાઇખાણમાં ઉતરી પડી. પછી એને લાગ્યું કે હું એની મસ્તી કરું છું.

‘આમ મસ્તી ન કરો.’એણે કહ્યું.

હું બહુવાર મૌન રહ્યો.

પછી કહ્યું,‘પ્રેમ એ અપવા-લેવાની બાબત નથી.હ્રદયની ઊંડી ચાહથી એ સ્વમાં ભરાવા લાગે છે.પછી એ કોઇ માધ્યમ મળતા

આપોઆપ પ્રગટી ઊઠે છે ને સ્વના અસ્તિત્વમાં પ્રસરી જાય છે.’

હવે એને મારી‘મને તો તેં જ પ્રેમ આપેલો છે’એ વાત સમજાય. એ મને નમન કરીને જવા લાગી...ત્યારે એની ચાલમાં મને

અગવાયેલું પ્રેમગીત સ્પષ્ટ સંભળાતું હતું...